Problembär Records - Μια αυστριακή εταιρία

Μια χώρα με περασμένα μεγαλεία (ουχί μόνο) μουσικά, διηγώντας τα να κλαις. Υπάρχει πάντα όμως και το παρόν. Του Βασίλη Παπαδόπουλου

Από τα Βαλκάνια βρεθήκαμε στη Βιέννη. Φυσιολογική πορεία, που όμως δεν προέκυψε μέσα από τις βαλκανικές λαϊκές μουσικές, αλλά υπό την επίδραση της δυτικής ποπ μουσικής. Παγκόσμια λαϊκή μουσική η ποπ, όπως την ξέρουμε από τους Beatles και δώθε, αγαπήθηκε από τον Stefan Redelsteiner, και έτσι δημιούργησε την Problembär Records κάπου μετά τα μέσα της δεκαετίας του ‘00, κάπου στη Βιέννη της Αυστρίας.

Παρουσιάζουμε λοιπόν εδώ μια δισκογραφική, μικρή ανακάλυψη, κάτι σαν μια μικρή φλέβα χρυσού, από μια χώρα άσημη, και μάλλον χωρίς καμία μεγάλη παράδοση στην ποπ – ροκ μουσική. Βέβαια η Αυστρία ήταν η πατρίδα της κλασικής μουσικής. Στα χρόνια του αυτοκρατορικού της μεγαλείου η Βιέννη φιλοξένησε τον Μότσαρτ, τον Σούμπερτ, τον Χάϋντν, τον Μπετόβεν, τον Γιόχαν Στράους και άλλα θηριώδη ονόματα της μουσικής. Παρόλα αυτά στη σύγχρονη μουσική παράδοση δεν συμμετείχε σχεδόν καθόλου. Παραδόξως, καθώς η γείτονα και ομόγλωσση Γερμανία δημιούργησε τα δικά της μοναδικά ρεύματα στη σύγχρονη ποπ μουσική, όπως το kraut, ενώ βέβαια συμμετείχε επάξια στον κόσμο του progressive ή του metal, όπως και στο new wave με το δικό της Neue Deutsche Welle.

Αντίθετα λίγα πράγματα θυμόμαστε από την Αυστρία. Τον Falco με αυτό το ιδιότυπο dance pop του “Der Κommissar” αλλά και άλλων μικρών και μεγάλων χιτ που κυριαρχούσαν στις πίστες της εποχής μαζί με το italodisco των 80s. Το one hit wonder “Live is Life” των Opus (διασκευασμένο κι απ΄τους Laibach) και πιο σύγχρονα, ηλεκτρονικές συνεισφορές του Fennesz και της Soap & Skin, που συνεχίζουν την παράδοση της κλασικής μουσικής. Παρόλα αυτά η χώρα φαινόταν ότι παρέμενε εκτός της σφαίρας επιρροής της ποπ – ροκ, με την εξαίρεση των επίσης ηλεκτρονικών Parov Stelar και Kruder & Dorfmeister.

Όμως, είχε το δικό της σύγχρονο ιδίωμα, μίξη λαϊκών παραδόσεων με την ξενόφερτη ποπ, το austropop, άγνωστο βέβαια στα καθ΄ημάς. Τραγουδοποιοί, τροβαδούροι, όπως ο Wolfgang Ambros ή o Rainhard Fendrich, αλλά και μπάντες όπως οι Erste Allgemeine Verunsicherung, και άλλοι που δεν μπορούμε να κατανοήσουμε, έφεραν την ποπ στην Αυστρία και την ανέμειξαν με τα τοπικά μουσικά ιδιώματα της γερμανικής λαϊκής παράδοσης.

Εξέλιξη της austropop θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ο ήχος της Problembär Records. Και πράγματι οι φολκ επιρροές είναι εμφανείς στα περισσότερα σχήματα που βγήκαν από την εταιρία. Παρόλα αυτά στον πυρήνα της είναι απλή, καθαρή σύγχρονη ποπ. Αλτέρνατιβ ή indie, οκ, δεκτός ο χαρακτηρισμός, πάντως ποπ. Σαν αυτή των Beatles όχι της περιόδου των αναζητήσεών τους, αλλά της πρώτης κλασικής του “She loves you”.

Η γερμανική γλώσσα φαντάζει για εμάς τραχιά, δύσκολη. Όμως δένει γλυκά, με τρόπο αναπάντεχο με τις μελωδίες που ακούμε εδώ. Εξάλλου ο κόσμος εκφράζεται καλύτερα στη γλώσσα που κατέχει και μπορεί να τη χρησιμοποιεί για να μεταδώσει τα συναισθήματα και τους κρυφούς του πόθους. Λύπη, αγάπη, πόνος, ελπίδα, απογοήτευση, απλά καθημερινά πράγματα και αισθήματα. “Es tut immer noch weh”, από το “Beifahrersitz” των Holli, επιρροή από το βερολινέζικο ντουέτο των Rosenstolz.

Τέλος πάντων, η εταιρία υπάρχει αδιάλειπτα κάπου από το 2007 έως σήμερα. Κύρια μορφή της έως πρόσφατα ο Der Nino Aus Wien, ή κοινώς Nino Mandi, γύρω από τον οποίο κινούνται διάφοροι μουσικοί και σχήματα. Εξάλλου κι ίδιος ο Stefan Redelsteiner είχε αρχικά παίξει μαζί του, χωρίς όμως ιδιαίτερη επιτυχία. Όχι ότι ο Nino είναι καλύτερος μουσικός, το ακούτε άλλωστε στο εναρκτήριο “Du Oasch”, αλλά δεν χρειάζεται κιόλας. Πάνω απ΄όλα μετράει το αίσθημα κι η έμπνευση. Εδώ τον ακούμε σε διάφορες εκδοχές, ενίοτε περισσότερο folk, όπως το ”Martekos”, άλλες περισσότερο ποπ, όπως το “Urwerk”, άλλες πιο προσωπικές και ευαίσθητες (“Um noch was zu beweisen”, ή το εναρκτήριο “Du Oasch”), όπως είναι μάλλον κατεξοχήν ο ίδιος. Η εταιρία τον έχει τιμήσει ακόμη και με Best of της πρώτης περιόδου (“Immer Noch Besser Als Spinat”), ενώ αν διαλέγαμε δίσκο θα διαλέγαμε το “Bäume”.

Βέβαια η μεγαλύτερη επιτυχία της εταιρίας ήταν οι Wanda, που έχουν καταχωρηθεί μάλιστα ως ένα από τα πλέον γνωστά σύγχρονα σχήματα της austropop, μαζί με τους Bilderbuch. Εδώ στις δύο πρώτες τους επιτυχίες από τον πρώτο δίσκο τους “Amore”, που τους έκαναν γνωστούς στο ευρύτερο, γερμανόφωνο μάλλον μόνο, κοινό. Τα λοιπά σχήματα δυστυχώς παραμένουν εν πολλοίς άγνωστα, παρότι σίγουρα αξίζουν μεγαλύτερη προσοχή.

Και τι να πει κανείς για τους Mob (με κύρια μορφή τον Raphael Sas, συνεργάτη του Nino), τον Stiller, τους Strandhase, τους Trojanische Pferd (Δούρειος Ίππος) (μετεξέλιξη των Neuschnee – πρώτης κυκλοφορίας της εταιρίας και βέβαια tribute στους Neu!), τους Grant (από τους οποίους ο Dima Braune, που σταχυολογήσαμε στο ‘Κάτι Καλό Ιουνίου’ και μας άνοιξε παράθυρο για την εδώ εταιρία), τους Moll, τους Amere Μeander ή τους πλέον σύγχρονους Holli που κοσμούν την εταιρία. Καθαρόαιμα ποπ σχήματα, με μουσικούς που συνεργάζονται μεταξύ τους στον μικρόκοσμο της Αυστρίας (μόνο οι Elegante Rest είναι από τη Λειψία, αλλά κινούνται κι αυτοί γύρω από τη Βιέννη).

Λίγοι ακολουθούν διαφορετικά μονοπάτια, όπως οι ZAK!, με πανκ επιρροές, ή οι ιδιόμορφες περιπτώσεις του Voodoo Jürgens, με εμφανείς φολκ επιρροές, που συνεργάστηκε με τους Wanda, ή του pauT (επίσης συνεργάτη του Nino, παλαιότερα και των Mob, εδώ και με τη Natalie Ofenböck, επίσης συνεργάτιδα του Nino).

Ειδική μνεία όμως πρέπει να κάνουμε στους Amanda, ίσως το σχήμα που ταιριάζει περισσότερο στη γερμανική μουσική ροκ παράδοση του progressive. Από τα βουνά της Στυρίας στη Νότια Αυστρία, επηρεάζονται μάλλον από το περιβάλλον και ατενίζουν το διάστημα και την αιωνιότητα. Από τα νεότερα σχήματα της εταιρίας που συνεχίζουν δυναμικά, με τραγούδια όπως το “Venus”, “Durch die Ewigkeit” (στην αιωνιότητα), “Aus ewigem liacht” (φτιαγμένοι από αιώνιο φως) μας θυμίζουν τους φημισμένους και παρεξηγημένους Eloy σε ένα μείγμα με τους αγαπημένους Scorpions των 70ς. Είμαστε παιδιά των 80s, αλλά τούτα εδώ είναι αγαπημένα.

Τέλος πάντων, η Problembär Records είναι παιδί των 00s. Δεν ξέρω τις γενιές X, Y, Z, ξέρω απλά ότι η ποπ είναι η βασίλισσα των τελευταίων 20 ετών (με επιφύλαξη βέβαια για το χιπ χοπ) και τούτη εδώ η εταιρία πιστά την υπηρετεί. Με ολίγη από φολκ, χωρίς καμία ντροπή.

Τι κάνει μια εταιρία σημαντική; Η πίστη, η αγάπη, η αφοσίωση στη μουσική και ο μοναδικός χαρακτηριστικός ήχος που δημιουργεί. Πολλές και πολλοί το έχουν καταφέρει σε Ελλάδα και εξωτερικό και θα συνεχίσουν να το κάνουν με την ίδια συνταγή.

Τέλος, κάτι για το όνομα της εταιρίας, που προέρχεται από έναν αρκούδο που το 2006 διάσχισε τις Άλπεις από την Ιταλία στη Βαυαρία και την Αυστρία, για πρώτη φορά μετά από πάρα πολλά χρόνια. Ο αρκούδος, μάλλον άθελά του, δημιούργησε πολλαπλά προβλήματα, σκοτώνοντας πολλά ζώα και καταστρέφοντας μελίσσια ως λιχούδης, για να τον χαρακτηρίσει δημόσιο κίνδυνο (Problembär - προβληματικό αρκούδο) ο Πρωθυπουργός της Βαυαρίας, να τον επικηρύξει και τελικά να θανατωθεί από κυνηγούς. Στέκει τώρα βαλσαμωμένος στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Μονάχου.

Άδικο όνομα, ο δημιουργός της εταιρίας σε μια συνέντευξη είχε πει ότι καταρχήν ήθελε να την ονομάσει Wunderbar (θαυμαστική – φανταστική) Records, που μάλλον θα της ταίριαζε περισσότερο, αλλά κάπου κόλλησε και κατέληξε στον αρκούδο. Δεν πειράζει, γλυκό όνομα κι αυτό, σαν την εταιρία.

00:00 Der Nino aus Wien – Du Oasch

04:27 Wanda – Bologna

08:00 Mob – Bis Einer Weint

11:07 Stiller – Anna–Marie